Tứ phủ thánh mẫu

Điện thoại: 0966 662 332

Email: tuphuthanhmau0966662332@gmail.com

Trang chủ»Đạo mẫu Việt Nam»SỰ TÍCH MẪU CỬU TRÙNG THIÊN

SỰ TÍCH MẪU CỬU TRÙNG THIÊN

SỰ TÍCH MẪU CỬU TRÙNG THIÊN

Trong đạo Mẫu, ta thường thấy “Tam tòa thánh Mẫu” gồm: Thánh Mẫu Thần chủ (Mẫu Liễu Hạnh), Mẫu Thoải và Mẫu Thượng Ngàn trong màu áo đỏ, xanh, trắng tượng trưng cho Trời (Thiên phủ), Rừng (Nhạc phủ) và Nước (Thoải phủ). Tuy nhiên, trong Tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ ngoài ba vị Thánh Mẫu kể trên còn có Mẫu Cửu Trùng. Vậy, Mẫu Cửu Trùng hay Mẫu Cửu Trùng Thiên là ai?

Vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng về sự tích Mẫu Cửu Trùng Thiên cũng như ngôi vị Thánh Mẫu Thần Chủ trong
Tam Tòa Thánh mẫu giữa Mẫu Cửu và Mẫu Liễu vẫn gây nhiều tranh cãi trong giới chuyên môn.

Mẫu Cửu Trùng còn được biết đến là Mẫu Thượng Thiên hay Cửu Trùng Thiên Thanh Vân Công chúa. Sự tích về Mẫu Cửu Trùng Thiên còn nhiều điểm chưa rõ ràng và vị trí Mẫu Đệ Nhất giữa bà và Thánh Mẫu Liễu Hạnh vẫn còn là điều đang được tranh luận . Tuy nhiên, theo các tài liệu chính thống như bản văn chầu, khoa cúng thì hình ảnh Thánh Mẫu Cửu Trùng vô cùng quan trọng trong thần điện của Tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ. Cửu Trùng Thiên có nghĩa là chín tầng trời, ý chỉ khắp cõi trời đất nơi Mẫu Thượng Thiên cai quản trốn tiên cung, thượng giới.

Khác với Mẫu Thượng Ngàn và Mẫu Thoải, Mẫu Thượng Thiên không giáng trần, và có rất ít thần tích kể về thân thế, xuất xứ và việc cứu nhân độ thế của bà. Về xuất xứ, có ý kiến cho rằng bà có nguồn gốc là Cửu Huyền Thiên công chúa, một vị thần Trung Quốc. Về công đức của Thánh Mẫu, có thuyết nói, bà từng giúp người dân Việt Cổ từ thời lập nước đánh đuổi giặc Xuy Vưu sang xâm lược nên được nhớ ơn.

Thần tích về bà không nhiều, có lẽ một phần do đến thế kỷ 15, trong đạo Mẫu xuất hiện Thánh Mẫu Liễu Hạnh, được cho là hóa thân của Mẫu Thượng Thiên. Từ đó về sau, công đức và những truyền thuyết về Mẫu Cửu Trùng Thiên đều được biết tới dưới danh nghĩa là Thánh Mẫu Liễu Hạnh (xem thêm bài viết Sự tích Thánh Mẫu Liễu Hạnh).

Hiện nay, đền thờ Mẫu Thượng Thiên cũng không có nhiều. Một phần có lẽ vì về sau này khi đã có mẫu Liễu Hạnh, đền thờ của Mẫu Cửu Trùng Thiên ít được xây dựng hơn. Tại các đền, điện thờ Tứ phủ, có nơi thờ bà ở chính cung, có nơi thờ ở ban trung thiên (giữa trời) để thập phương bái vọng. Một trong số những đền thờ chính có thể kể tới là Đền Mẫu Cửu ở Ninh Sở, Thường Tín, Hà Tây (nay là Hà Nội). Đền được xây từ lâu nhưng không ai biết chính xác vào năm nào.

Theo thần tích của đền, trước đây vùng này nổi tiếng với nghề mây tre đan. Có một ông lão thường qua sông để bán hàng nhưng rất ế ẩm. Một ngày nọ, ông nhìn thấy một bức tượng đang trôi trên sông, ông bèn lấy dây cột vào bờ và dặn dò bức tượng sẽ quay lại vớt lên sau khi bán hàng xong. Thật kỳ lạ là ngày hôm đó ông bán rất đắt hàng và sớm quay về vớt bức tượng lên. Lúc đầu bức tượng nhẹ bẫng nhưng khi tới chính nơi sau này là đền thờ, bức tượng bỗng nhiên nặng trĩu. Ông lão đành phải đặt ở đó, rồi hàng ngày hương khói. Cũng kể từ hôm ấy, ông ngày càng buôn may bán đắt hơn. Tiếng lành đồn xa, nhiều người trong vùng cũng đến cúng viếng và gặp được điều thuận lợi. Từ đó trở đi, nơi đó dần trở thành một ngôi đền, chính là đền Mẫu Cửu ngày nay. Năm 2004, ngôi đền bị hỏa hoạn nhưng hiện đã được tu bổ khang trang hơn trước.

Ngoài đền Mẫu Cửu còn có đền cô Chín ở Sòng Sơn, Thanh Hóa. Nơi đây có Cung Cấm dành thờ bà. Đáng lưu ý là tại đền này có bức tượng Thánh Mẫu Cửu Thiên được dựng bằng đồng, nặng một tấn, cao khoảng 2,3 mét, ngự trên đền Thượng Ba Vì ở đỉnh cao nhất của ngọn núi Cổ Bồng. Hàng năm, vào Lễ Mẫu Cửu Trùng Thiên (9/9 âm lịch), người dân thường tới đây nhang khói cầu xin sức khỏe, tài lộc và bình an.

SỰ TÍCH MẪU CỬU TRÙNG THIÊN - MẪU THƯỢNG THIÊN

- Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên còn có các danh hiệu khác như Mẫu thượng thiên, Thiên Thanh công chúa, Thanh Vân công chúa, Cửu trùng thánh Mẫu ( Mẫu Cửu), Lục Cung vương Mẫu, Mão Dậu Công Chúa. Mẫu mặc áo màu đỏ, ngồi chính giữa.
Nhiều ý kiến cho rằng Cửu trùng thánh Mẫu được đồng nhất với Cửu Thiên Huyền nữ ( bên Trung Hoa), Cửu thiên huyền nữ bên Trung Hoa được xây dựng với một hình tượng nữ thần linh thiêng với các sự tích kỳ bí. Còn trong tâm linh người Việt Mẫu Cửu trùng thanh vân là vị Thánh Mẫu ngự nơi 9 tầng mây, là vị nữ thần quyền hành cai quản thiên cung, cai quản Lục cung sáu viện ( Lục cung Vương Mẫu). Ngoài ra Mẫu Cửu Trùng Thanh Vân còn có danh hiệu khác là Bán Thiên Công Chúa ( Mẫu Bán Thiên). Hầu hết các Đền, Phủ hay những Điện thờ tại gia đều có ban thờ Mẫu bán thiên ngoài trời.

- Đền Mẫu Cửu Trùng nằm ở Thôn Bằng Sở, xã Ninh Sở, Thường Tín, Hà Nội.
- Tượng Mẫu Cửu Trùng Thiên tại Ba Vì
- Tiệc Mẫu Cửu ngày 9/9

- Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên là thánh mẫu cai quản 9 tầng trời bao gồm :

Tầng Trời thứ 1:trên từng Trời nầy có Vườn Ngạn Uyển do Nhứt Nương DTC cai quản.

Tầng Trời thứ 2: trên từng Trời nầy có Vườn Ðào Tiên của Ðức Phật Mẫu do Nhị Nương cai quản.

Tầng Trời thứ 3: tên gọi là Thanh Thiên.

Tầng Trời thứ 4: Huỳnh Thiên.

Tầng Trời thứ 5: Xích Thiên.

Tầng Trời thứ 6: Kim Thiên.

Tầng Trời thứ 7: Hạo Nhiên Thiên, do Ðức Chuẩn Ðề Bồ Tát và Phổ Hiền Bồ Tát cai quản.

Tầng Trời thứ 8: Phi Tưởng Thiên, do Ðức Từ Hàng Bồ Tát cai quản.

Tầng Trời thứ 9: Tạo Hóa Thiên, do Ðức Phật Mẫu cai quản và Ðức Phật Mẫu chưởng quản tất cả 9 từng Trời của Cửu Trùng Thiên.

- Bên dưới là Cửu Trùng Thiên (9 từng Trời)
Kế trên là từng Trời thứ 10: Hư Vô Thiên, do Ðức Nhiên Ðăng Cổ Phật chưởng quản.
Kế tiếp là từng Trời thứ 11: Hội Nguyên Thiên.
Trên hết là từng Trời thứ 12: Hỗn Nguyên Thiên.
Hai từng Trời 11 và 12 do Ðức Di-Lạc chưởng quản.
12 từng Trời ấy được gọi chung là Thập nhị Thiên. Trong Thập nhị Thiên có Cửu Trùng Thiên.
Các Ðấng Thần, Thánh, Tiên, Phật khai hóa Cửu Trùng Thiên được gọi là Cửu Thiên Khai Hóa.
Các Ðấng Thần, Thánh, Tiên, Phật khai mở Thập nhị Thiên được gọi chung là Thập nhị Khai Thiên.

- Khi có tế lễ Chức sắc Ðại Thiên phong hàng Tiên vị qui liễu, Hội Thánh cho dựng bên trên Ðài Cửu Trùng Thiên một cái nhà rộng có 8 cột cao khoảng 12 mét đứng theo hình Bát Quái, nóc nhà có 8 mái tạo thành 8 cung Bát Quái. Tại mỗi cung có vẽ một bức tranh lớn nói lên ý nghĩa của mỗi cung theo Bát Quái đồ:

Cung Càn: vẽ cảnh Rồng bay trên mây.
Cung Khảm: vẽ cảnh biển cả mênh mông.
Cung Cấn: vẽ cảnh núi non.
Cung Chấn: vẽ cảnh sấm chớp.
Cung Tốn: vẽ cảnh bão tố.
Cung Ly: vẽ cảnh núi phun lửa.
Cung Khôn: vẽ cảnh con trâu cày đất.
Cung Ðoài: vẽ cảnh đầm nước, ao hồ.

Mẫu Cửu hay còn gọi với các tên là Mẫu Cửu Trùng Thiên, Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên, Thiên Thanh Công Chúa, Thanh Vân Công Chúa, Lục Cung Vương Mẫu, Mẫu Trùng Thiên, Thánh Mẫu Cửu Trùng.

Mẫu Cửu ở vị trí nào trong các Thánh Mẫu
Mẫu Cửu Trùng Thiên ngự trên chín tầng mây, quyền hành cai quản thiên cung, cai quản Lục Cung trên thiên đình. Đáng lẽ Mẫu Cửu Trùng Thiên sẽ là ngôi Thượng Thiên trong Đạo Mẫu. Như vậy, nếu đầy đủ thì chúng ta phải có: Tứ Tòa Thánh Mẫu và lần lượt là:
– Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên ( Mẫu Cửu Trùng Thiên).
– Mẫu Đệ Nhị Liễu Hạnh.
– Mãu Đệ Tam Thượng Ngàn.
– Mẫu Đệ Tứ Thoải Phủ.
Có tài liệu cho rằng Tứ vị Thánh Mẫu lần lượt là : Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên- Thanh Vân Công Chúa ( hay còn gọi là Mẫu Cửu Trùng Thiên), Thánh Mẫu Liễu Hạnh, Mẫu Đệ Tam Thoải Cung, Mẫu Đệ Tứ Nhạc tiên Sơn Lâm Công Chúa.

Tuy nhiên, Mẫu Cửu Trùng Thiên không giáng trần nên Mẫu Liễu Hạnh đã soán ngôi của Mẫu Cửu Trùng Thiên trở thành Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên. Khi đó chúng ta có Tam Tòa Thánh Mẫu như sau:
– Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên ( Mẫu Liễu Hạnh)
– Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn
– Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ.
Chúng ta cũng cần phân biệt khái niệm Tứ Tòa Thánh Mẫu ( hay Tứ Vị Thánh Mẫu) và Tứ Phủ Thánh Mẫu. Tứ Tòa Thánh Mẫu là Mẫu Cửu Trùng Thiên + Tam Tòa Thánh Mẫu. Còn Tứ Phủ Thánh Mẫu là Tam Tòa Thánh Mẫu + Mẫu Địa.
Sự tích Mẫu Cửu Trùng Thiên
Mẫu Cửu Trùng Thiên đã có vào thời vua Hùng Kinh Dương Vương giúp Hữu Hùng Thị đánh giặc ác chúa tên là Xuy Vưu.
Mẫu Cửu Trùng Thiên được thờ như thế nào
Như trên đã nói Tam Tòa Thánh Mẫu thường không có Mẫu Cửu Trùng Thiên. Mẫu Cửu Trung Thiên thường được thờ ngoài trời với tên ban Mẫu Cửu Trùng Thiên hoặc ban Mẫu bán Thiên. Thường ở các đền phủ đều có ban thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên ở ngoài trời.
Đền thờ chính của Mẫu Cửu Trùng Thiên ở đâu
Tại thô Bằng Sở, xã Ninh Sở, Thường Tín Hà Nội có một ngôi đền tên gọi: Đền Mẫu Cửu Trùng. Đền có từ lâu đời nhưng có từ thời nào thì chưa rõ.
Tại đền Cô Chín Sòng Sơn thì tại Cung Cấm là thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên.
Tại Đền Rồng – Thanh Hóa cũng có môt cung thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên.
Tại núi Cổ Bồng – Ba Vì có tượng Mẫu Cửu Trùng Thiên bằng đồng đúc mới được an vị ngày 16/10/2010 có kích thước lớn bằng người thật, nặng khoảng 1 tấn đồng, cao 2,3 cm.

Ý kiến khác về Mẫu Cửu Trùng
Có ý kiến cho rằng Mẫu Cửu Trùng Thiên chính là Cửu Thiên Huyền Nữ bên Trung Quốc. Tuy nhiên, Cửu Thiên Huyền Nữ là một nữ thần với hình tượng linh thiêng huyền bí. Mẫu Cửu lại là nữ thần cai quản thiên đình trên chín tầng mây. Như vậy, có thể Mẫu Cửu Trùng Thiên là vị nữ thần của Việt Nam chứ không phải của Trung Quốc.
Ngày tiệc của Mẫu Cửu Trùng Thiên: Ngày 9 tháng 9

 

 

 
 

Đạo mẫu Việt Nam

Liên hệ

Trang chuyên chia sẻ tâm linh cho người Việt

  

zalo